Mở
lời theo điệu là một trong 3 bài văn xuôi chép tay mà Trịnh Công Sơn đã gửi cho
nhà văn Bửu Ý năm 1973. Bài viết đã được công bố trong cuốn sách “Trịnh Công
Sơn một nhạc sĩ thiên tài”, dưới đây chúng tôi xin đăng tải toàn bộ nội dung bài
viết của nhạc sĩ.
 |
| Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn |
Bao
la là tiếng nói của độ lượng. Đời không thấy tha thứ cho nhau mà vẫn mơ ước bao
la. Ai cũng thích những cánh đồng mênh mông, những chân trời rộng mở. Sao mà lắt
léo thế? Con người luôn luôn sẵn sàng tham dự những chuyến đi bồng bềnh, sảng
khoái với những chân trời không thấy. Thèm gió bể khơi. Thèm núi đồi trùng điệp.
Hân hoan reo ca cùng chim chóc. Nâng niu những hoa đồng cỏ nội. Ai cũng thế.
Không riêng ai. Đến với đất trời như những đứa con của vũ trụ, mà tấm lòng thì
đóng kín tối tăm. Sao mà biển lận với trời đất quá vậy?
Đời
đã mở cho ta những cõi rộng. Mà lòng nhân gian thì quá hẹp hòi. Có cái gì bất
trắc mà nẩy sinh như thế. Đã vậy thì không nên sàm sỡ thốt tiếng bao la, mở lời
rộng rãi. Đánh lừa thiên hạ còn khả thứ. Đừng bất kính với đất trời. Chưa bao
giờ đóa sen, đóa hồng nở một cách gian dối. Lòng không nở được một điều gì tốt
đẹp thì thôi. Đừng ép gượng.
Con
người ta cũng hay đấy chứ. Dễ quên có phải là cái vốn liếng ở đời? Sống với người
thì hẹp. Hẹp quá! Mai đây ra đứng trước cõi bao la thì nói chuyện phiêu bồng. Vả
chăng, trời đất cũng dễ tính. Làm gì có chuyện trời đất ganh đua với người. Có
chăng, chỉ là ganh với hồng nhan, với tài mệnh.
Thế
ra, ông Trời cũng khéo lắm. Cũng bày ra những cuộc chơi riêng. Chơi với kẻ
tương xứng. Hiểu ra như thế thì những định mệnh nổi trôi mới khỏi buồn.
Thời
nào cũng có những hồng nhan đa truân. Bất cứ ở đâu. Kiều năm xưa hay Kiều nay
thì cũng vậy. Gặp được người đồng điệu thì nói ngay tiếng nặng tình. Tinh lắm.
Đã gặp được thì không bao giờ gieo lời mắc mỏ. Làm vậy, không những xấu mặt, mà
xấu lòng.
Hình
như có sự xếp đặt của ai đây. Bàn tay ghép gán quả là tài tình lắm. Tài tình và
tài tử. Tài tử trong cái nghĩa ẩn báu lộng ngọc của cuộc đời. Bởi khi ta chạm đến
tấm lòng quí giá kia của Kiều thì lập tức ta gặp cái bao la của trời đất. Hay lắm!
Quỷ quyệt đến thế thì hết sức.
Và
- cái bao la kia là gì vậy? Là gì mà ai nấy đều nặng lòng với? Có kẻ đứng trước
bao la mà không thấy được bao la. Có kẻ ở buổi bình minh, nghe tiếng chim hót
đã chạm mặt với cõi vô lượng. Biết được vô lượng là cùng lúc đến với vô biên.
Hay đôi khi gắn bó, hòa lẫn với nhau trong một cuộc hôn phối son sắt. Qua tay kẻ
phàm nhân, cái vô biên được ví von đối chiếu nghịch lý với cuộc đời hữu hạn của
con người. Nhưng nếu rảnh rỗi một chút hãy ra nhìn sông nước thử. Cái vô biên nằm
đâu đó trên cánh vạc chở hoàng hôn về núi mỗi chiều.
Chạm
đến vô biên là nhắc nhở cái lý sinh tử ở đời. Là muốn tầm tích con đường vô định
của sự sống chết. Thường khi nó gây nên sự buồn bã không nguôi trong kiếp nhân
sinh. Trái lại, đi vào cõi bao la người ta nhận ra được nỗi hân hoan trong
lòng. Khi bắt được cái nhịp của trời đất, lòng ta bỗng reo ca, nhảy múa trong một
hòa âm thuận chiều. Một cái gì đó soi tỏ đời ta như đạo đạt. Đó là cái bước nhảy
hân hoan, nối liền trời với đất, của Zorba trên bờ biển. Cái hạnh phúc đó không
đến với mọi người. Cái sự hòa nhịp kia cũng không thể có nếu lòng ta không được
trang bị vẻ thênh thang của vũ trụ. Có thực sự chạm đến cõi vĩnh phúc vô hình,
mới hý lộng, mới nhảy múa say sưa đến thế được.
Cho
nên, nói đến chuyện riêng chung của trời đất là nói trong cái lý đó vậy. Cũng
không dễ gì tập tành sự độ lượng. Muốn có được phải làm cả một cuộc đổi đời.
Thay cái nhìn. Thay trí óc. Và tuyệt đối phải có một con tim đẹp đẽ.
Nếu
không, cái tình với cõi bao la kia chỉ là cái tình gian lận. Và còn thú vị gì một
cuộc chơi thiếu hào hứng như thế. Trời đất nương ta, nhưng ta vốn như con bệnh,
thủy chung không phát giác được gì. Con mắt rêu phong đã đóng kín ta lại với thế
giới ích kỷ, hẹp hòi, riêng tư. Làm sao còn nghe ra tiếng hoan ca của thế giới
bên ngoài. Nếu bảo là nghe, thì sao lại có thể thiếu hòa điệu đến thế được.
Chân tay trì trệ. Đời sống như đóng đinh, xa cách. Đừng mưu toan với trời đất.
Hạnh phúc xa lạ kia chỉ dành cho người có lòng. Kẻ hời hợt dễ đàm tiếu, thị phi
về cái hạnh phúc đó lắm. Bởi nhìn gần, hạnh phúc đó có vẻ phù du quá. Không
mang lại áo cơm. Đến thế thì còn nói thêm được một lời nào nữa. Hãy ôm lấy cái
phần của mình. Kẻ nổi trôi gặp người trôi nổi. Cứ theo trời xa đất rộng kia mà
rong chơi vui thú một đời vậy.
Đọc thêm bài viết Cuộc sống không thể thiếu tình yêu của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
1973
tháng 9
Trịnh
Công Sơn
0 comments:
Post a Comment