Phác thảo chân dung tôi - Trịnh Công Sơn

Tùy bút “Phác thảo chân dung tôi” là một bài tản văn giàu cảm xúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Người đọc thấy được sự khiêm nhường của tác giả ở ngay tiêu đề của bài viết, thay vì nói nó ở thể khẳng định, ông coi đó chỉ là phác thảo những nét vẽ dở dang, tuy nhẹ nhàng nhưng mộc mạc và chân thật với chính tâm hồn của mình.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn

Bài viết mở đầu bằng hiện thực nghiệt ngã của dấu ấn thời gian khi tuổi tác in hằn trên thể xác. Nhưng chính độ lùi của thời gian lại giúp ông nhìn thấu suốt hơn về hành trình nghệ thuật và cuộc đời mình. Ông đến với âm nhạc không hề toan tính, mưu cầu danh vọng mà bắt nguồn từ những rung cảm bản năng. Và để đến được tận cùng con đường âm nhạc, ông phải vượt qua sự giằng xé và những định kiến của xã hội đương thời. Tuy nhiên, âm nhạc không phải là thứ có thể dễ dàng  bị dập tắt, nó vang lên từ bên trong và vượt qua mọi rào cản tư tưởng của con người.

Đối với Trịnh Công Sơn, “Sống là sống với người khác và muốn có cảm thông chúng ta phải luôn luôn diễn đạt mình”. Trong vô số phương tiện để chia sẻ và diễn đạt, âm nhạc là mảnh đất nhỏ nhưng đầy tự do để ông vỗ về tha nhân, bày tỏ và chia sẻ niềm vui, nỗi buồn đến cùng cõi người.

Sau đây chúng tôi xin gửi tới bạn đọc toàn bộ nội dung của bài tản văn Phác thảo chân dung tôi của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Mỗi sáng nhìn vào mặt gương soi lại thấy thêm rất nhiều những sợi tóc bạc…

Thuở ấy, tôi là một đứa bé thích ca hát. Mười tuổi biết solfège, chép lại những bài hát yêu thích đóng thành tập, chơi đàn mandolin và sáo trúc. Mười hai tuổi có cây đàn guitar đầu tiên trong đời và từ đó sử dụng guitar như một phương tiện quen thuộc để đệm cho chính mình hát.

Tôi không đến với âm nhạc như một kẻ chọn nghề. Tôi nhớ mình đã viết những ca khúc đầu tiên từ những đòi hỏi tự nhiên của tình cảm thôi thúc bên trong… Ðó là những năm 56 – 57, thời của những giấc mộng ngổn ngang, của những viễn tưởng phù phiếm non dại. Cái thời tuổi trẻ xanh mướt như trái quả đầu mùa ấy, tôi rất yêu âm nhạc nhưng tuyệt nhiên trong tôi không hề gợi lên cái ham muốn trở thành nhạc sĩ…

Dạo ấy ba tôi đã mất, mẹ tôi ở xa, tôi một mình giữa Sài Gòn này phải tự quyết định mọi chuyện về đời mình. Cái gánh đời tuổi tác còn quá nhẹ. Có lúc tôi đã bỏ dở cái trò lãng mạn viết lách này với nỗi ám ảnh ngu ngốc “xướng ca vô loại”. Tôi trằn trọc đêm này qua đêm khác, ray rứt ngày này qua tháng nọ. Nhưng càng cố lãng quên thì tiếng hát trong tôi càng vang lên rõ rệt, tràn ngập cả lúc đứng ngồi, cả trong giấc ngủ.

Dần dà những năm về sau, mới bắt đầu hình thành trong tôi một quan niệm rõ rệt: Sống là sống với người khác và muốn có cảm thông chúng ta phải luôn luôn diễn đạt mình. Trong những cách diễn đạt bằng tiếng nói, bằng chữ viết và nhiều phương tiện khác, tôi thấy tâm hồn mình có khuynh hướng nghiêng về phía ca khúc. Trên mảnh đất nghệ thuật nhỏ nhắn này, tôi tìm thấy tự do và tôi nghĩ rằng ở đây tôi có thể bày tỏ được với người khác về những niềm vui nỗi buồn của cuộc sống.

Nhìn lại quãng đường mình đã đi, tôi cảm thấy không có gì phải ân hận. Tôi vẫn là đứa trẻ thơ trong nghệ thuật, lòng còn tràn đầy cảm hứng. Tôi vẫn còn ham mê học hỏi quanh mình và còn đủ hào hứng mở ra những cuộc đối thoại, độc thoại với cây cỏ thiên nhiên, với con người qua ca khúc dưới ánh sáng hiền hòa nhân hậu của những ngày tôi đang sống.

Phải chờ đến lúc soi gương nhìn thấy tóc không còn mang mầu xanh cũ nữa, mới nhận ra được hết nỗi khát khao được yêu thương mãi mãi con người và cuộc sống. Yêu thương con người cũng là yêu thương tiếng hát bởi vì tiếng hát mang trong nó tâm hồn của con người. Tiếng hát sẽ mọc lên xanh tươi trên cuộc đời này như những cây tử đinh hương mọc tràn thơm tho trên những cánh đồng vô tận.

Đọc thêm bài viết Tôi đã mơ thấy chuyến đi của mình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Với ca khúc, tôi là người tình của thiên nhiên, là người bạn của những em bé. Qua ca khúc, tôi đã đến gần và đã đi xa những chuyện tình, đã tham dự những nỗi hân hoan của đời người và cũng đã gánh nhẹ giùm những phiền muộn.

Ca khúc là đời sống thứ hai sau cái thân thể mà cha mẹ đã sinh thành…

Trịnh Công Sơn

(Trích từ sách Nhạc và Đời - NXB Tổng hợp Hậu Giang, 1989)

VnTimeless

Cảm ơn bạn đã ghé thăm website!